توسط : در دنیای پیچیده و گسترده مارول (Marvel)، ادغام سلسله روایتهای سینمایی و تلویزیونی نه تنها یک فرصت بلکه یک ضرورت برای تثبیت هویت متحد برند محسوب میشود. از آغاز فاز نخست دنیای سینمایی مارول (MCU)، سریال ماموران شیلد (Agents of S.H.I.E.L.D). وعده داد پلی بین صفحه بزرگ و نمایشهای کوچک تلویزیونی باشد؛ روایتی مکمل که ماهیت چندلایه جهان مارول را تعمیق بخشد. اما این ادغام روایی که در فصل اول با محوریت اثرگذار روبهرو شدن با هیدرا و محوریت فیلم کاپیتان آمریکا: سرباز زمستان (Captain America: The Winter Soldier) به بهترین شکل صورت گرفت، در فصلهای بعدی به سوی فرصتی از دست رفته سوق داده شد؛ آنجا که ارتباط روایتهای ماموران شیلد با حوادث بزرگ انتقامجویان: جنگ ابدیت (Avengers: Infinity War) و انتقامجویان: پایان بازی (Avengers: Endgame) به دلایل تولیدی و استراتژیک به کلی قطع و یا نادیده گرفته شدند.
خط زمانی و تطابق روایتها: فصلهای کلیدی و وقایع سینمایی
فصل پنجم ماموران شیلد یکی از برجستهترین تلاشهای مارول در زمینه تداخل زمان و رویدادهای دنیای سینمایی بود. این فصل با ایجاد لوپهای زمانی و تهدید نابودی زمین، به صورت دقیق با رویدادهای انتقامجویان: جنگ ابدیت همزمان شد و نشان داد که شخصیتهایی مانند کولسون (Coulson) و کویک (Quake) چگونه در این ماجراجویی عظیم دخیل شدند.
اما هنگامی که از فصل ششم صحبت میکنیم، فاصلهٔ وحشتناکی میان روایت تلویزیونی و سینمایی به چشم میآید. این فصل بهوضوح در زمانی بعد از وقوع بشکن تانوس (Thanos) قرار گرفته بود؛ زمانی که در دنیای سینمایی مارول پنج سال گذشت تا داستان به پایان بازی برسد. با این حال، در سریال هیچ اشاره یا تاثیر قابل لمسی از این رویداد عظیم رخ نداد، حتی زمانیکه مک (Mack) مجبور به بازسازی شیلد بود. این نکته باعث خلق خلاء عظیمی در پیوستگی داستانها گشت.
تحلیل روایت: پتانسیلهای از دست رفته و آسیبهای وارد شده
روایت تلویزیونی از قدرتهای شیلد و شخصیتهای کلیدی آن مانند کولسون، مک و کویک توانایی منحصر به فردی برای پرداختن به پیامدهای پیچیده و انسانی بشکن تانوس داشت. شخصیتها میتوانستند بحران، غم و تعاملات انسانی پس از این رخداد کیهانی را در ابعادی کمتر پرزرق و برق ولی عمیقتر به تصویر بکشند.
اما نکته تحقیرآمیز این است که با نادیده گرفتن این موضوع و بیتوجهی به چنین رویداد قدرتمندی، فصل ششم سریال نه تنها از عمق روایت خود کاست، بلکه مخاطب وفادار مارول را نیز دچار سردرگمی کرد. این کمتوجهی به حکایت بزرگتر باعث شد ماموران شیلد. به عنوان بخشی از کانون مارول دچار پارادوکس و گسستگی شود که بهسادگی توجیهپذیر نیست.
محدودیتهای تولیدی و انگیزههای استراتژیک
یکی از دلایل مهم این گسستگی، عدم هماهنگی تیمهای تولید فیلم و تلویزیون مارول بود. مصاحبهها با مدیران مارول تلویزیون و سازندگان سریال مشخص میکند که استودیوی مارول غالباً در عدم اطمینان نسبت به جهتگیری فیلمها و نگرانی از لو رفتن داستانها در سریال محتاط بوده است.
جف لوب (Jeph Loeb)، مسئول تلویزیون مارول در آن دوره، به صراحت بیان کرد که “فیلمها سگ پیشرو هستند” و این بدین معنا بود که سریال اجازه ندارد روایتی خلاف جهت و یا حتی لو دهنده برنامههای بزرگتر سینمایی داشته باشد. این موضع محافظهکارانه که البته از منظر حفظ اسرار مفید است، به قیمت از دست رفتن فرصتهای داستانی تعیینکننده تمام شد.
علاوه بر این، وابستگی به شبکه ای بی سی (ABC) برای زمانبندی پخش و کنترل اجرایی نیز باعث شد تا ماموران شیلد نتواند به راحتی با سرعت و تمپو سینما همگام شود و به جاهایی که روایت تلویزیونی مستقیماً میتوانست تکمیلکننده دنیای سینمایی باشد، پشت کند.
پیامدها و درسهای آینده
این تجربه تلخ اما آموزنده نشان میدهد ارتباط چندرسانهای باید با یک استراتژی منسجم، هماهنگی نزدیک در تمامی سطوح تولید و احترام متقابل به خطوط روایت اصلی همراه باشد. برندهای بزرگ دیگری مانند جنگ ستارگان (Star Wars) و استار ترک (Star Trek) نیز با این مسئله رویکردهای مختلفی اتخاذ کردهاند و نمونههایی موفق از تلفیق روایتهای چندرسانهای خلق کردهاند که مارول میتواند از آنها درس بگیرد.
مارول امروزه در تولیدات متقاطع خود بیشتر متمرکز بر سریالهای ابرقهرمانی در پلتفرمهای اختصاصی مانند دیزنی پلاس (Disney+) شده است. این تغییر سیاست نشاندهنده درک بهتر از اشتباهات گذشته و تلاش برای ایجاد هماهنگی بیشتر بین پروژهها است. ولی نکته اینجاست که فرصت از دست رفته ماموران شیلد برای پرداخت پیامدهای عمیق بشکن تانوس همچنان به عنوان بخشی ترک ناشدنی در تاریخ مارول باقی مانده است.
بیتردید ماموران شیلد یکی از پیشگامان تلاش مارول در ادغام تلویزیون و سینما بود که با طراحیهای زیبا و داستانپردازیهای نوآورانه شناخته شد، ولی در نهایت فقدان انسجام همکاری تولیدی و تصمیمات استراتژیک محافظهکارانه مانع از تحقق کامل پتانسیل آن گردید.
برای آینده مارول، کلیدیترین درس، اهمیت ایجاد یک رویکرد داستانگویی یکپارچه است؛ جایی که رسانهها و تولیدات مختلف نه رقیب، بلکه مکمل یکدیگر باشند و هیچ فرصتی برای بهرهبرداری از رویدادهای کلیدی به هدر نرود. این الزام، کلید حفظ و ارتقاء کیفیت دنیای سینمایی مارول و رضایت بیش از پیش مخاطبان است. برای پیگیری جدیدترین اخبار دنیای سینمایی مارول فانتزیمگ را دنبال کنید.
