توسط : کمتر از چند روز پس از آغاز اکران جهانی، ادیسه (The Odyssey)، تازهترین فیلم کریستوفر نولان (Christopher Nolan)، موفق شده با دریافت نشان Certified Fresh و ثبت امتیاز ۹۶ درصد در وبسایت Rotten Tomatoes، در حال حاضر به تحسینشدهترین فیلم کارنامه این فیلمساز تبدیل شود. این اتفاق برای کارگردانی که آثاری مانند The Dark Knight، Inception، Interstellar و Oppenheimer را در کارنامه دارد، دستاورد کوچکی نیست و نشان میدهد اقتباس او از حماسه جاودانه هومر توانسته نظر بخش بزرگی از منتقدان را جلب کند.
فیلم که با مدت زمان ۱۷۲ دقیقه ساخته شده، اقتباسی سینمایی از منظومه حماسی اودیسه اثر هومر است؛ داستانی که هزاران سال از نگارش آن میگذرد اما همچنان یکی از مهمترین روایتهای تاریخ ادبیات جهان محسوب میشود. نولان این بار بهجای روایت یک داستان علمیتخیلی یا تاریخی، سراغ یکی از بزرگترین اسطورههای یونان رفته تا آن را با زبان سینمای مدرن بازآفرینی کند.
چرا The Odyssey اینقدر مورد توجه منتقدان قرار گرفته است؟
بر اساس جمعبندی نقدهای منتشرشده، مهمترین نقطه قوت فیلم جاهطلبی آن است. بسیاری از منتقدان معتقدند نولان توانسته اثری خلق کند که در عین وفاداری به روح اثر هومر، هویت سینمایی خودش را نیز حفظ کرده است.
در سالهای گذشته، نولان بارها نشان داده که به روایتهای چندلایه، شخصیتهای پیچیده و ساختارهای غیرخطی علاقه دارد. از Memento گرفته تا Inception و Oppenheimer، تقریباً تمام آثار او مخاطب را به مشارکت فعال در روایت دعوت میکنند. اکنون همین نگاه در ادیسه نیز دیده میشود؛ با این تفاوت که این بار مفاهیمی مانند سرنوشت، هویت، جنگ، بازگشت به خانه و تقابل انسان با نیروهای فراتر از خود، در بستری اسطورهای روایت میشوند.
منتقدان همچنین از مقیاس عظیم فیلم، طراحی صحنه، فیلمبرداری و استفاده گسترده از دوربینهای IMAX تمجید کردهاند؛ عناصری که باعث شده ادیسه بیش از آنکه صرفاً یک اقتباس ادبی باشد، به تجربهای کاملاً سینمایی تبدیل شود.
ترکیب بازیگران؛ از مت دیمون تا تام هالند
در مرکز داستان، مت دیمون (Matt Damon) در نقش اودیسئوس (Odysseus) قرار دارد؛ قهرمانی که پس از پایان جنگ تروا، سفری طولانی و پرخطر را برای بازگشت به خانه آغاز میکند.
در کنار او، بازیگرانی مانند آن هتاوی (Anne Hathaway)، تام هالند (Tom Holland)، رابرت پتینسون (Robert Pattinson)، زندایا (Zendaya)، لوپیتا نیونگو (Lupita Nyong’o)، شارلیز ترون (Charlize Theron) و جمعی دیگر از ستارههای سینما حضور دارند و یکی از پرستارهترین گروههای بازیگری سالهای اخیر را تشکیل دادهاند.
پشت دوربین نیز نولان بار دیگر با همکاران قدیمی خود کار کرده است. هویته فن هویتما (Hoyte van Hoytema) وظیفه فیلمبرداری را بر عهده داشته و موسیقی فیلم نیز توسط لودویگ گورانسون (Ludwig Göransson) ساخته شده است؛ آهنگسازی که پس از موفقیت در Oppenheimer بار دیگر با نولان همکاری کرده است.
آیا ادیسه بهترین فیلم نولان است؟
ثبت امتیاز ۹۶ درصد در راتن تومیتوز بدون شک اتفاق مهمی است، اما نباید فراموش کرد که این امتیاز با اضافه شدن نقدهای جدید ممکن است تغییر کند. سابقه راتن تومیتوز نشان داده که نمره بسیاری از فیلمها در هفتههای نخست اکران نوسان دارد و قضاوت نهایی معمولاً پس از انتشار تعداد بیشتری از نقدها شکل میگیرد.
از سوی دیگر، امتیاز راتن تومیتوز تنها یکی از معیارهای ارزیابی یک فیلم است. بسیاری از آثار نولان مانند Interstellar یا The Prestige در زمان اکران واکنشهای متفاوتی دریافت کردند، اما با گذشت زمان جایگاه ویژهای میان مخاطبان و منتقدان پیدا کردند. به همین دلیل، اینکه The Odyssey در بلندمدت نیز به عنوان بهترین فیلم نولان شناخته شود، موضوعی است که تنها گذر زمان میتواند درباره آن قضاوت کند.
بازگشت سینمای حماسی به مرکز توجه
فارغ از اینکه The Odyssey در نهایت چه جایگاهی در کارنامه کریستوفر نولان پیدا کند، یک نکته از همین حالا مشخص است؛ این فیلم بار دیگر توجه سینمای جریان اصلی را به اقتباس از اسطورههای کلاسیک جلب کرده است. در دورانی که بخش بزرگی از فیلمهای پرهزینه هالیوود بر دنبالهها، ریبوتها و جهانهای سینمایی متکی هستند، نولان با اقتباس از یکی از قدیمیترین روایتهای تاریخ بشر نشان داده که هنوز هم میتوان با تکیه بر متون کلاسیک، اثری خلق کرد که هم مخاطبان عمومی را جذب کند و هم تحسین منتقدان را برانگیزد.
اگر روند استقبال منتقدان و تماشاگران در هفتههای آینده ادامه پیدا کند، The Odyssey نهتنها یکی از موفقترین آثار سال ۲۰۲۶ خواهد بود، بلکه میتواند به یکی از مهمترین فیلمهای حماسی قرن بیستویکم نیز تبدیل شود؛ فیلمی که بار دیگر نشان میدهد کریستوفر نولان همچنان یکی از جاهطلبترین و تأثیرگذارترین فیلمسازان سینمای معاصر است.
