توسط : وقتی درباره سهگانه ارباب حلقهها (The Lord Of The Rings) حرف میزنیم، منظور فقط یک سری صحنهی هیجانانگیز یا لحظههای فان نیست. پیتر جکسون و تیمش توی دل قابها، صداها و حتی طراحی لباسها، کلی نکتهی ریز جا گذاشتهاند؛ جزئیاتی که بعضیهاش فقط یک چشمک کوتاه به طرفدارهاست و بعضیهاش مثل یک نخ نامرئی، چند لایهی روایت و شخصیتپردازی رو به هم وصل میکنه.
حالا توی این مقاله قرار نیست صرفاً یک لیست خشک از این ریزهکاریها ببینید؛ میخوایم بریم سراغ جزئیاتی که یا موقع تماشای اول از دستمون در رفته، یا گذر زمان باعث شده فراموشش کنیم. نکتههایی که وقتی دوباره پیداشون میکنیم، میفهمیم چرا این سهگانه هنوز هم بعد از این همه سال، ارزش بازبینی داره.
۱) صدای حمله در نبرد هلمز دیپ
بعضی نکتهها اصلاً تصویری نیستند؛ شنیدنیاند. در نبرد هلمز دیپ (Helm’s Deep)، جایی که ارتش سارومان (Saruman) حمله را شروع میکند، طراحی صدا به شکل عجیبی حس سنگینی و هجوم موجوار ایجاد میکند. نکته اینجاست که این صداها فقط برای هیجانسازی ساخته نشدهاند؛ انگار خودشان روایت میکنند که یک “نیروی غیرانسانی” دارد نزدیک میشود.
۲) تغییر روشنایی هنگام ورود گالادریل؛ زبان بصریِ جادو
یکی از ظریفترین نکات در صحنههای مربوط به گالادریل (Galadriel)، تغییر بسیار کنترلشدهی نور و درخشش اطراف اوست. این تغییر ممکن است در نگاه اول فقط یک انتخاب زیباییشناسی به نظر برسد، اما در واقع یک پیام تصویری دارد؛ گالادریل قرار نیست شبیه بقیهی موجودات سرزمین میانه دیده شود. او باید مثل یک “حضور” احساس شود، نه صرفاً یک “شخصیت”.
این همان نقطهای است که تغییرات فضا، از شوخی فاصله میگیرند و تبدیل میشوند به ابزار روایت. نور در اینجا نقش دیالوگ را بازی میکند.
۳) نوشتههای الفی در قابها؛ متنهایی که چشم باید شکارشان کند
یکی از لذتهای تماشای دوباره سهگانه، پیدا کردن ردپاهای زبان الفی (Elvish) در بخشهایی از صحنههاست. این نوشتهها معمولاً کاملاً واضح نیستند و بیشتر در قالب جزئیات طراحی صحنه یا پرینتهای پسزمینه دیده میشوند. نکتهی مهم اینجاست که این نوشتهها حتی اگر مستقیماً خوانده نشوند، یک حس “تاریخمند بودن” به قاب میدهند. یعنی سرزمین میانه فقط یک لوکیشن نیست؛ یک جهان با فرهنگ و زبان و ریشه است.
۴) جزئیات دستکشهای بورومیر؛ لباسهایی که شخصیتپردازی میکنند
بورومیر (Boromir) یکی از شخصیتهایی است که طراحی لباسش خودش یک روایت مستقل دارد. جزئیات روی دستکشها، بافت و تزئیناتش، بهشکل غیرمستقیم جایگاه او را به عنوان یک جنگجوی گاندور (Gondor) نشان میدهد. این جنس پرداخت دقیق، دقیقاً همان چیزی است که جزئیات را ارزشمند میکند، جزئیاتی که قرار نیست روی آنها زوم شود، اما اگر دیده شوند، شخصیت را واقعیتر میکنند.
۵) مهرهی شطرنج سارومان؛ استعارهای از کنترل و بازی قدرت
یکی از جذابترین اشارههای نمادین، اشارههایی است که سارومان (Saruman) را به عنوان “استراتژیست پشت پرده” معرفی میکند. حضور یک مهره شطرنج یا عناصر مشابه در اتاق شورا، اگرچه ممکن است خیلی کوتاه یا حتی بحثبرانگیز باشد، اما از نظر معنا کاملاً با شخصیت او همخوانی دارد. سارومان کسی است که جنگ را فقط در میدان نمیبیند؛ او در ذهنش بازی میکند.
اگر این جزئیات را به چشم استعاره نگاه کنیم، یکی از دقیقترین راههای فهمیدن شخصیت سارومان همین نشانههای ظریفاند.
۶) حضورهای کوتاه پیتر جکسون؛ ایستر اِگهایی برای طرفداران تیزبین
کامئوهای پیتر جکسون (Peter Jackson) در سهگانه، دقیقاً همان نوع ایستر اِگی هستند که باعث میشوند طرفدارها موقع بازبینی، حس شکار داشته باشند. این حضورها معمولاً در نقشهای خیلی کوچک و بدون دیالوگ اتفاق میافتند؛ نه برای خودنمایی، بلکه برای شوخیهای درونگروهی تیم تولید و یک هدیه کوچک به مخاطبهای وفادار. این جور نکات شاید چیزی را در داستان عوض نکنند، اما تجربهی تماشای فیلم را شخصیتر میکنند.
۷) آب جاری در قابها؛ نشانهی پاکسازی و گذر
یکی از هوشمندانهترین جزئیات تصویری، استفادهی تکرارشونده از آب جاری در لحظههای خاص داستان است. آب در این سهگانه فقط یک عنصر طبیعی نیست؛ اغلب حس پاکسازی، گذر و حتی نجات را منتقل میکند. وقتی رودخانه وارد قاب میشود، خیلی وقتها یعنی چیزی قرار است پشت سر گذاشته شود. یا کسی قرار است از یک مرحله عبور کند.
این نوع نشانهها دقیقاً همان چیزهاییاند که سهگانه را از یک فانتزی ساده جدا میکنند و به سطح یک روایت نمادین میرسانند.
