توسط : از زمان انتشار نخستین تصاویر سریال هری پاتر (Harry Potter)، بخشی از واکنشها نه متوجه طراحی لباس یا حتی انتخاب بازیگران، بلکه معطوف به خود تصویر بود. رنگهای سرد، سایههای سنگین و تمایل بعضی نماها به طیف آبی و خاکستری باعث شد این سؤال مطرح شود که آیا HBO قصد دارد از همان ابتدای داستان، هری پاتر را به اثری تاریکتر از منبع اصلی تبدیل کند؟
تصاویر تازه اما ظاهر متفاوتی دارند. رنگها گرمتر به نظر میرسند، چهرهها از سایه بیرون آمدهاند و فضای هاگوارتز در برخی نماها زندهتر شده است. این تفاوت شاید در نگاه اول صرفاً مسئلهای مربوط به رنگ باشد، اما در سینما رنگ هیچوقت فقط رنگ نیست.
مشکل تاریکی نیست؛ زمان رسیدن به تاریکی است
دنیای هری پاتر قطعاً دنیای شادی نیست. هرچه داستان جلوتر میرود، مرگ، جنگ، تبعیض و ترس سهم بیشتری از آن پیدا میکنند. بنابراین تاریک شدن تدریجی زبان بصری این مجموعه کاملاً قابل دفاع است.
فیلمهای سینمایی نیز همین مسیر را طی کردند. هری پاتر و سنگ جادو (Harry Potter and the Philosopher’s Stone) و تالار اسرار با نورهای گرم، شمعها، رنگهای طلایی و فضای نسبتاً اشباعشده خود، هاگوارتز را قبل از هر چیز بهعنوان مکانی شگفتانگیز معرفی میکردند.
اما این زبان تصویری در ادامه تغییر کرد. از زندانی آزکابان به بعد، رنگها سردتر شدند و در قسمتهای پایانی مجموعه، خاکستری، سبز و آبی تیره بخش بزرگی از پالت بصری را در اختیار گرفتند. این تغییر اتفاقی نبود؛ تصویر همراه با شخصیتها بزرگ میشد.
به همین دلیل مسئله تصاویر اولیه سریال جدید الزاماً «تاریک بودن» آنها نیست. مسئله این است که آیا داستان سنگ جادو باید از همان ابتدا چنین تاریک دیده شود؟
هاگوارتز باید قبل از ترسناک شدن، جادویی باشد
یکی از مهمترین کارکردهای بخش ابتدایی داستان هری پاتر ایجاد تضاد میان دو جهان است. هری زندگی خود را در خانهای معمولی و محدودکننده آغاز میکند. دنیای دورسلیها باید خستهکننده، بسته و از نظر بصری کنترلشده باشد، چون ورود به جهان جادو تنها در صورت وجود همین تضاد میتواند تأثیر واقعی خود را بگذارد.
دیاگون الی، قطار هاگوارتز، تالار بزرگ و نخستین نگاه به قلعه قرار است برای هری و مخاطب یک تجربه مشترک باشند: کشف جهانی که تا چند دقیقه قبل نمیدانستیم وجود دارد.
اگر هر دو جهان با یک پالت سرد، کمنور و کاهشیافته نمایش داده شوند، بخشی از این تضاد از بین میرود. در چنین داستانی نورپردازی فقط برای زیباتر کردن هاگوارتز نیست؛ بخشی از روایت است.
هاگوارتز باید ابتدا مکانی باشد که هری آرزو دارد در آن زندگی کند تا وقتی همین مکان در سالهای بعد ناامن و ترسناک میشود، تغییر آن را احساس کنیم.
فیلمهای هری پاتر یک درس مهم برای سریال دارند
یکی از هوشمندانهترین ویژگیهای بصری مجموعه سینمایی هری پاتر این بود که ظاهر آن ثابت نماند. تغییر کارگردانها و فیلمبرداران باعث شد هر فیلم هویت بصری متفاوتی داشته باشد، اما در مقیاس کلی، این تفاوتها با بلوغ داستان نیز هممسیر شدند.
گرمای کودکانه فیلمهای کریس کلمبوس به فضای پیچیدهتر زندانی آزکابان آلفونسو کوارون رسید و در نهایت جای خود را به تصاویر تقریباً بیرنگ و سنگین یادگاران مرگ داد.
هاگوارتزی که در فیلم اول با شمع و رنگ طلایی میدرخشید، در پایان مجموعه تبدیل به میدان جنگ شد. قدرت این تصویر دقیقاً از حافظه مخاطب میآمد. ما میدانستیم این مکان قبلاً چه شکلی بوده است. سریال HBO فرصتی حتی بزرگتر برای ساختن چنین مسیری دارد، چون قرار است داستان کتابها را در زمانی بسیار طولانیتر روایت کند.
اگر سریال از همان فصل نخست تمام تیرگی بصری خود را خرج کند، برای سالهای بعد فضای کمتری برای تحول خواهد داشت.
آیا HBO واقعاً رنگ سریال را تغییر داده است؟
مقایسه تصاویر منتشرشده نشان میدهد که در برخی مواد تبلیغاتی جدید، رنگها و نور نسبت به نمونههای قبلی گرمتر و روشنتر به نظر میرسند. اما اینجا باید میان مشاهده و نتیجهگیری تفاوت گذاشت. تغییر ظاهر یک تصویر لزوماً به معنای تغییر فیلمبرداری نیست.
رنگپردازی یا Color Grading یکی از مراحل مهم پستولید است و میتواند بدون فیلمبرداری دوباره، دمای رنگ، کنتراست، روشنایی و حتی احساس کلی یک صحنه را بهشدت تغییر دهد. علاوه بر آن، تصاویر تبلیغاتی و تریلرها همیشه الزاماً نماینده نسخه نهایی یک اثر نیستند.
بنابراین تا زمانی که HBO یا اعضای تیم تولید توضیح رسمی ارائه نکنند، نمیتوان با اطمینان گفت تغییرات اخیر مستقیماً در واکنش به اعتراض مخاطبان انجام شده است. اما خود تفاوت تصاویر همچنان قابل توجه است؛ بهخصوص اگر نشاندهنده مسیری باشد که سریال برای نسخه نهایی انتخاب کرده است.
رنگ گرمتر به معنی تقلید از فیلمهای قدیمی نیست
البته راهحل هم این نیست که HBO ظاهر فیلم سال ۲۰۰۱ را دوباره بازسازی کند. سریال جدید برای توجیه وجود خودش باید زبان بصری مستقلی داشته باشد. اگر قرار باشد تالار بزرگ، لباسها، نورپردازی و حتی ترکیببندی نماها صرفاً نسخهای مدرنتر از فیلمهای قدیمی باشند، این اقتباس خیلی زود تبدیل به بازسازی تصویری چیزی میشود که قبلاً دیدهایم.
چالش اصلی پیدا کردن تعادل است. سریال میتواند مدرنتر، واقعگرایانهتر و حتی از نظر تصویری سنگینتر باشد، بدون اینکه حس شگفتی کتاب اول را قربانی کند. تاریکی زمانی مؤثر است که چیزی روشن برای از دست دادن وجود داشته باشد.
بزرگترین آزمون تصویری سریال هری پاتر
بحث درباره رنگ تصاویر شاید در ظاهر جزئی به نظر برسد، اما در واقع به یکی از اساسیترین تصمیمهای اقتباس جدید مربوط است. HBO باید مشخص کند مخاطب قرار است هاگوارتز را در فصل نخست چگونه تجربه کند: بهعنوان قلعهای اسرارآمیز و سنگین یا خانهای جادویی که تاریکی بهتدریج وارد آن خواهد شد؟
کتابها پاسخ نسبتاً روشنی دارند. هری ابتدا عاشق این دنیا میشود و بعد آرامآرام متوجه خطرهای آن میشود.
اگر سریال بتواند همین تحول را در تصویر نیز بازتاب دهد، تغییر نور و رنگ در فصلهای آینده میتواند بخشی از داستانگویی باشد؛ درست همانطور که تغییر خود هری، رون و هرماینی بخشی از داستان است.
به همین دلیل، گرمتر شدن تصاویر جدید در صورت ادامه پیدا کردن در نسخه نهایی میتواند انتخاب مناسبی باشد؛ نه به این دلیل که طرفداران خواستهاند هاگوارتز روشنتر باشد، بلکه چون سنگ جادو هنوز ابتدای قصهای است که فرصت زیادی برای تاریک شدن دارد.
