توسط : حضور یک انیمه در بخش رقابتی برلیناله، دیگر نه یک اتفاق غافلگیرکننده، که نشانی از تثبیت جایگاه انیمه بهعنوان هنری جدی است. «سپیدهدم نو» (A New Dawn) ساختهی یوشیتوشی شینومیا (Yoshitoshi Shinomiya)، با گذشت زمان، اکنون فرصت بهتری برای دیده شدن دارد؛ فیلمی که فراتر از یک اثر داستانی، نبردی میان «هنر دست» و «ماشینیسم» است.
شینومیا؛ نقاشی که دوربین را به خدمت گرفت
یوشیتوشی شینومیا که با طراحی هنری آثار ماندگاری چون نام تو (Your Name) شناخته میشود، در اولین تجربه کارگردانی بلند خود، بیش از آنکه یک فیلمساز باشد، یک نقاش است. او در A New Dawn سنتهای نقاشی ژاپنی را با تکنولوژی دیجیتال درآمیخته است. اما این «کمالگرایی بصری» گاهی به بهای سنگینی تمام شده است. شینومیا چنان غرق در ترسیمِ انعکاس نور بر آب و درخشش آتشبازیها شده که گویی فراموش کرده است سینما، پیش از آنکه نقاشی متحرک باشد، «روایت» است.
آتشبازی؛ نمادی که در میان تکنیک گم شد
داستان سه شخصیتِ درگیر با شرکت آتشبازی اوبیناتا، میتوانست آینهای از نبرد سنت و مدرنیته در قلب جامعه ژاپن باشد. آتشبازی در فرهنگ ژاپنی، نماد گذرایی و زیبایی است؛ استعارهای از زندگی. اما فیلم در بازتاب این معنا عاجز میماند. به جای اینکه شاهد تقابلِ واقعی این سنت با فشارهای صنعتی باشیم، درگیرِ قصههای فردی پراکنده میشویم که نه به درستی اوج میگیرند و نه فرودی تأثیرگذار دارند.
دیدگاه تازه: «شوهاری» در دام کلیشه
شخصیتهای ما (کیتارو، سنتارو و کائورو) قرار بوده نماد مفهوم آیینی «شوهاری» (پیروی، شکستن و فراتر رفتن از قانون) باشند. این یک ایدهی درخشان است، اما در اجرا، شخصیتها به تیپهای کلیشهای تقلیل یافتهاند. گویی شینومیا خواسته است فلسفهای بزرگ را در قالبِ ۷۶ دقیقهایِ فشرده جای دهد؛ آن هم در حالی که چنین مفاهیم عمیقی نیازمند فضایی برای «نفس کشیدن» در ساختارِ اپیزودیک یا سریالی بودند.
کلام آخر: پیروزی حس بر منطق
با نگاهی به گذشته، A New Dawn را نمیتوان یک اثر کامل دانست، اما میتوان آن را «ضروری» خواند. در عصری که هوش مصنوعی و مدلهای کامپیوتری، روح را از تصاویر میگیرند، شینومیا با پافشاری بر «هنرِ دست»، بیانیهای صادر میکند: هنر، حاصل رنجِ انسان است، نه محاسبهی الگوریتمها.
اگر به دنبال داستانی کلاسیک و همبستگی عاطفی هستید، این فیلم ممکن است شما را سردرگم کند. اما اگر میخواهید بدانید چرا برخی هنرمندان همچنان برای حفظ «اصالت» در دنیای دیجیتال میجنگند، این انیمه یک تماشای اجباری است. شینومیا شاید در ساخت یک درامِ هماهنگ شکست خورده باشد، اما در ترسیمِ «حسِ بودن»، به قلههای جدیدی دست یافته است.
