توسط : انتقامجویان: روز قیامت (Avengers: Doomsday) ۲۷ آذر امسال (۱۸ دسامبر ۲۰۲۶) روی پرده میآید و بازگشت رابرت داونی جونیور، اینبار نه در نقش تونی استارک بلکه در نقش دکتر دووم، همین حالا آن را به یکی از پرحاشیهترین اکرانهای تاریخ مارول تبدیل کرده است. اما آنچه فیلم را واقعا سنگین میکند، انبوه مفاهیمی است که پنج سال از فیلمها و سریالهای دیزنیپلاس روی هم تلنبار کردهاند.
این انبوه را مارول «ساگای چندجهانی» مینامد؛ زنجیرهای از فازهای چهارم تا ششم که از یک مینیسریال بهظاهر خانگی شروع شد و حالا قرار است در یک نبرد چندجهانی به نتیجه برسد. برای تماشاگری که این مسیر را قدمبهقدم دنبال نکرده، ورود به سالن سینما بدون نقشهی راه میتواند گیجکننده باشد؛ همین نقشه را در ادامه میآوریم.
ساگای چندجهانی چیست؟
ساگای چندجهانی از «وانداویژن» در سال ۲۰۲۱ آغاز شد و تا امروز ایدهی اصلیاش همین مانده است: دنیای قهرمانان ما تنها یکی از واقعیتهای بیشمار است. هر انتخاب یک شاخهی تازه میسازد، هر دخالت در زمان موجی به بیرون میفرستد و همهی این دستدرازیها بالاخره در روز قیامت به هم میرسند. اگر میخواهید بدانید این مسیر دقیقا از کجا شروع شد، مروری بر اهمیت سریال لوکی پیش از دیدن این فیلم نقطهی خوبی برای شروع است.
تیویای و خطزمانی مقدس
سازمان مرموزی به نام سازمان کنترل زمان یا TVA را موجودی به اسم «کسی که باقی میماند» بنا کرده بود تا از چیزی محافظت کند که خودش «خطزمانی مقدس» میخواند؛ یعنی تنها نسخهی «درست» از واقعیت. کار این سازمان هرسکردن هر شاخهی جانبی بود، پیش از آنکه آن شاخه رشد کند و به آشوب بیفزاید.
در فصل دوم لوکی همه چیز عوض شد. با مرگ کسی که باقی میماند، چندجهانی آزاد شد و لوکی با فداکاری بزرگی کل ساختار را از نو چید؛ بهشکل درختی شبیه یگدراسیل در اسطورههای نورس. همان درخت به احتمال زیاد نقش مهمی در روز قیامت بازی میکند و همین توضیح میدهد چرا نسخههای مختلفی از شخصیتهای مختلف ممکن است روی پرده ظاهر شوند.
رویدادهای نکسوس
رویداد نکسوس یعنی لحظهای که یک خطزمانی تازه از خط اصلی جدا میشود. نمونهاش وقتی است که لوکی در انتقامجویان: پایان بازی طی سرقت زمان، تسراکت را میدزدد و به این ترتیب نسخهی دیگری از اتفاقات میسازد. هر دخالت بزرگ در زمان میتواند یکی از این رویدادها را رقم بزند و همین موضوع در مسیر رسیدن به روز قیامت اهمیت زیادی دارد.
نقاط مطلق
نقاط مطلق در وات ایف معرفی شدند: رویدادهایی که باید در یک خطزمانی رخ دهند، وگرنه آن واقعیت فرو میریزد. این نقاط ثابتاند و بیبازگشت؛ لغوشان پیامدهای فاجعهبار دارد. دکتر استرنج این را به سختی فهمید، وقتی تلاش کرد کریستین پالمر را نجات دهد و دید تمام دنیایش در برابر چشمانش از هم پاشید.
موجودات تکیهگاه
ددپول و ولورین مفهوم دیگری اضافه کرد: موجود تکیهگاه. برخی افراد آنقدر برای خطزمانی خودشان اساسیاند که حذف یا کشتنشان کل واقعیت را از هم میپاشد. ولورین زمین دههزار و پنج شناختهشدهترین نمونهی این ایده است. اهمیت این مفهوم برای روز قیامت در همین سوال است که کدام قهرمانان ممکن است خودشان موجود تکیهگاه دنیایشان باشند و حذف آنها چه بر سر واقعیتشان میآورد.
تهاجم؛ مهمترین مفهوم پیش از روز قیامت
این احتمالا مهمترین مفهوم برای فهم روز قیامت است. تهاجم زمانی رخ میدهد که سفر یا دخالت چندجهانی آنقدر شدید شود که دو واقعیت مستقیما به هم برخورد کنند؛ نتیجهاش نابودی یکی یا هر دو جهان است. دکتر استرنج: چندجهانی دیوانگی این ایدهی وحشتناک را معرفی کرد، جایی که واقعیت یکی از نسخههای دکتر استرنج در پی تصمیمهای خودش از بین رفت.
طرفداران و تحلیلگران زیادی معتقدند رویدادهای سفر در زمان در انتقامجویان: پایان بازی، بهویژه بازگشت استیو راجرز به گذشته برای زندگی کنار پگی کارتر، زنجیرهای از تهاجمها را کلید زده که حالا در روز قیامت به سراغ قهرمانان میآید.
از کانگ فاتح تا دکتر دووم
در نقشهی اولیهی مارول، کانگ فاتح با بازی جاناتان میجرز باید شرور محوری ساگای چندجهانی میشد. پس از کنارگذاشتن میجرز، استودیو یک چرخش خطرناک اما جسورانه زد. کوین فایگی خودش تایید کرده که جایگزینی کانگ با دکتر دووم مدتها روی میز بوده است. حاصل این چرخش یکی از هیجانانگیزترین اعلامهای بازیگری در تاریخ هالیوود شد: رابرت داونی جونیور به مارول برمیگردد، نه در نقش تونی استارک، بلکه در نقش ویکتور وان دووم؛ همان دکتر دووم. برادران روسو، کارگردانان انتقامجویان: جنگ ابدیت و انتقامجویان: پایان بازی، اینبار هم پشت دوربین روز قیامت و دنبالهاش جنگ های پنهان نشستهاند.
دکتر دوومی با قدرت در مقیاس چندجهانی و بازی رابرت داونی جونیور پیشنهادی است که نمیشود نادیده گرفت؛ اما چنین شرور غولآسایی فقط وقتی روی پرده جان میگیرد که فیلمنامه وقت کافی برایش بگذارد، نه اینکه او را صرفا بهانهای برای گردهمآوردن انبوه قهرمانان کند. برای شناخت دقیقتر این شخصیت پیش از دیدن فیلم، مروری بر مسیر دکتر دووم از کمیکهای مارول تا دنیای سینمایی خواندنی است.
در روز قیامت چه باید انتظار داشت؟
بر اساس تریلرها و اطلاعات رسمی منتشرشده، روز قیامت قهرمانانی را از واقعیتهای مختلف کنار هم میآورد تا با تهدید دکتر دووم روبرو شوند. انتقامجویان کلاسیک، شخصیتهای ایکسمن و نسخههای گوناگون از قهرمانان محبوب، همه در حال همگرایی به سوی چیزی هستند که بزرگترین رویداد مارول از زمان پایان بازی تا امروز نوید داده میشود. مفهوم تهاجم در مرکز ماجراست و درختِ چندجهانی که لوکی ساخته، خودش هم بهنظر در خطر است. برای دیدن دقیقتر اینکه چه چهرههایی تا این لحظه در تریلرها تایید شدهاند، فهرست بازیگران و شخصیتهای حاضر در تریلر روز قیامت را از دست ندهید.
اگر فیلمها و سریالهای دیزنیپلاس را تا امروز دنبال کردهاید، آمادهاید. اگر نه، ضروریترین برنامهی تماشا پیش از روز قیامت همین چهار عنوان است: دو فصل لوکی، دکتر استرنج: مولتیورس دیوانگی و ددپول و ولورین. این چهار اثر عملا هر مفهوم مهم چندجهانی را که برای فیلم لازم دارید پوشش میدهند. برای کسانی که همهی این خطوط را زنده نگه داشتهاند تا امروز، جایی برای شکایت نیست جز همین: با این حجم از قانونهای داستانی که روی هم انباشته شده، روز قیامت فقط با تکیه بر تعلیق و احساس واقعی شخصیتهایش میتواند این بار سنگین را زمین نگذارد. تریلر رسمی روز قیامت همین حالا در دسترس است و اکران فیلم هجدهم دسامبر ۲۰۲۶ فرا میرسد.
