توسط : بیست و نهمین سالگرد انتشار کتاب هری پاتر و سنگ جادو (Harry Potter and the Philosopher’s Stone) فرصتی است برای ایستادن و نگریستن به میراث اثری که مرزهای ادبیات را پشت سر گذاشت و به یکی از مهمترین پدیدههای فرهنگی جهان تبدیل شد. کمتر کتابی را میتوان یافت که نه فقط نسلهای مختلف را با خود همراه کرده باشد، بلکه زبان، سینما، بازیهای ویدیویی، تئاتر و حتی سبک زندگی میلیونها نفر را نیز دگرگون کرده باشد. هری پاتر تنها داستان پسری جادوگر نیست؛ روایتی است که برای میلیونها خواننده، دروازه ورود به دنیای کتابخوانی و ادبیات فانتزی شد.
در ۲۶ ژوئن ۱۹۹۷ (۵ تیر ۱۳۷۶)، انتشارات بلومزبری (Bloomsbury) نخستین نسخه Harry Potter and the Philosopher’s Stone را منتشر کرد؛ کتابی که در چاپ اول تنها با تیراژی حدود ۵۰۰ نسخه روانه بازار شد. کمتر کسی تصور میکرد همین اثر، چند دهه بعد به آغازگر پرفروشترین مجموعه کتاب تاریخ تبدیل شود.
امروز مجموعه هفتجلدی هری پاتر بیش از ۶۰۰ میلیون نسخه در سراسر جهان فروش داشته و همچنان عنوان پرفروشترین مجموعه کتاب تاریخ را در اختیار دارد. این آثار تاکنون به بیش از ۸۵ زبان ترجمه شدهاند؛ از زبانهای رایجی مانند عربی، ژاپنی و فارسی گرفته تا زبانهایی چون یونانی باستان، هاوایی و اسکاتلندی. همین گستره ترجمه، هری پاتر را به یکی از ترجمهشدهترین آثار ادبی جهان تبدیل کرده است.
در میان هفت کتاب، هری پاتر و سنگ جادو جایگاه ویژهای دارد. این اثر به تنهایی بیش از ۱۲۰ میلیون نسخه فروش داشته و یکی از پرفروشترین کتابهای تاریخ به شمار میرود. موفقیت آن تنها در آمار فروش خلاصه نمیشود؛ این کتاب در سالهای پایانی دهه ۱۹۹۰ نگاه صنعت نشر به ادبیات نوجوان را برای همیشه تغییر داد و ثابت کرد که یک رمان فانتزی میتواند هم مخاطب کودک را شیفته خود کند و هم بزرگسالان را ساعتها درگیر دنیای جادو نگه دارد.
شاید بزرگترین دستاورد جی. کی. رولینگ (J. K. Rowling) خلق جهانی بود که هرگز به صفحات کتاب محدود نماند. مدرسه هاگوارتز (Hogwarts)، کوچه دیاگون (Diagon Alley)، مسابقات کوییدیچ (Quidditch) و شخصیتهایی مانند آلبوس دامبلدور (Albus Dumbledore)، سوروس اسنیپ (Severus Snape) و هرماینی گرنجر (Hermione Granger)، به بخشی از حافظه جمعی فرهنگ عامه تبدیل شدند؛ شخصیتها و مکانهایی که حتی کسانی که کتابها را نخواندهاند نیز نامشان را میشناسند.
این موفقیت راه را برای یکی از بزرگترین اقتباسهای تاریخ سینما هموار کرد. مجموعه فیلمهای هری پاتر (Harry Potter) که از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۱ اکران شدند، میلیاردها دلار فروش داشتند و نسل تازهای از مخاطبان را با این جهان آشنا کردند. پس از آن نیز نمایش «هری پاتر و فرزند نفرینشده» (Harry Potter and the Cursed Child)، مجموعه فیلمهای «جانوران شگفتانگیز» (Fantastic Beasts)، بازیهایی مانند «میراث هاگوارتز» (Hogwarts Legacy) و پارکهای موضوعی «دنیای جادوگری» (Wizarding World)، این جهان را فراتر از ادبیات گسترش دادند.
اما شاید مهمترین میراث هری پاتر، نه رکوردهای فروش باشد و نه موفقیتهای تجاری. این مجموعه نسلی از خوانندگان را با لذت مطالعه آشنا کرد. بسیاری از نوجوانان برای نخستین بار با هری پاتر کتابی چندصدصفحهای را تا پایان خواندند و بعدها مسیرشان به سوی آثار تالکین، لوئیس، مارتین و دیگر نویسندگان ادبیات فانتزی باز شد. به همین دلیل، هری پاتر را نمیتوان فقط یک مجموعه رمان دانست؛ این اثر دروازه ورود میلیونها نفر به جهان ادبیات بود.
اکنون و پس از ۲۹ سال، این میراث همچنان زنده است. در حالی که اقتباس تلویزیونی جدید HBO در راه است و نسل تازهای قرار است بار دیگر قدم به راهروهای هاگوارتز بگذارد، نخستین کتاب هری پاتر همچنان همان جادوی نخستین را در خود حفظ کرده است؛ جادویی که نه با گذر زمان کمرنگ شده و نه با تغییر نسلها از میان رفته است.
بعضی کتابها خوانده میشوند، بعضی دیگر فراموش میشوند، اما تعداد اندکی از آنها به بخشی از حافظه جمعی جهان تبدیل میشوند. هری پاتر و سنگ جادو بیتردید یکی از همان آثار ماندگار است؛ کتابی که هنوز هم، بیست و نه سال پس از انتشار، میلیونها نفر را به این باور دعوت میکند که شاید نامه هاگوارتزشان فقط کمی دیر کرده باشد.
